Mëngjesi i 11 janarit 1946 ishte i ftohtë, por i mbushur me tension e solemnitet në Tiranën e pasluftës. Në sallën e Kuvendit Popullor, përfaqësuesit e Asamblesë Kushtetuese u mblodhën për të marrë një vendim që do të ndryshonte drejtimin e historisë së Shqipërisë: fundin e monarkisë dhe lindjen e Republikës Popullore të Shqipërisë.
Në atë kohë, vendi dilte ende nga rrënojat e Luftës së Dytë Botërore. Monarkia e Zogut ishte rrëzuar që në vitin 1939 me pushtimin italian, ndërsa pas vitit 1944 pushteti real ishte në duart e Frontit Demokratik, të dominuar nga Partia Komuniste Shqiptare nën drejtimin e Enver Hoxhës.
Zgjedhjet e 2 dhjetorit 1945 i kishin dhënë Asamblesë përbërjen e re, ku forcat e Hoxhës kishin shumicën absolute. Asambleja, me unanimitet pothuaj të plotë, do të vendoste formën e re të shtetit shqiptar.
🏛️ Seanca e 11 janarit
Në krye të seancës ishte Omer Nishani, i cili hapi mbledhjen dhe paraqiti rendin e ditës: propozimi për formimin e qeverisë së re dhe përcaktimi i formës së regjimit. Deputeti Sali Mborja propozoi dorëheqjen e qeverisë së vjetër për t’i hapur rrugë një kabineti të ri republikan.
Në atë moment, Enver Hoxha mori fjalën.
Fjalimi i tij, i mbajtur me ton të qetë, por të prerë e të vendosur, përmbante elementët kyç të filozofisë së regjimit që do të vinte më pas: përulje ndaj popullit, premtim për përmirësimin e jetesës, dhe vendosmëri për të zbatuar vendimet e Kuvendit “si ushtarë besnikë”.
“Në emër të shokëve të qeverisë, faleminderit shumë për besimin e madh që na keni treguar,” – tha ai.
“Ne do të vëmë të gjitha forcat tona për të mirën e popullit, do të shkrimë gjithë energjitë që gjendja ekonomike dhe kultura e popullit tonë të përmirësohen.”
Në sallë shpërthyen duartrokitje të gjata, të cilat u përsëritën sa herë që Hoxha përdorte fjalë si “popull”, “besim” apo “punë”.
“Do të qëndrojmë besnikë ndaj vendimeve që do të ndërmerren nga Asambleja Kushtetuese,” – vijoi ai, –
“dhe do t’i zbatojmë pikë për pikë, si ushtarë besnikë të popullit.”
Këto fjali, në dukje të thjeshta, shënuan një moment kthesë: nga një qeveri e dalë nga lufta, Shqipëria po hynte në rrugën e një regjimi të centralizuar dhe ideologjikisht të orientuar drejt lindjes komuniste.
🕊️ Shpallja e Republikës Popullore
Pas fjalës së Hoxhës, Omer Nishani lexoi vendimin historik të Asamblesë:
Shqipëria shpallet Republikë Popullore.
Ky akt mbylli formalisht periudhën e monarkisë dhe e ktheu Shqipërinë në një shtet me strukturë të re politike, të modeluar sipas shembullit të Bashkimit Sovjetik.
Salla shpërtheu në brohoritje:
“Rroftë Republika Popullore e Shqipërisë!”
“Rroftë Enver Hoxha!”
Në arkivat e shtetit ruhen ende stenogramet e asaj seance, ku përmendet entuziazmi i deputetëve dhe reagimi unanim për miratimin e qeverisë së re, me Enver Hoxhën si Kryetar të Këshillit të Ministrave.
⚙️ Nga fjala te realiteti politik
Në pamje të parë, fjalimi i 11 janarit dukej si një thirrje për bashkim dhe rindërtim.
Por në thelb, ai shënoi konsolidimin e pushtetit absolut të Enver Hoxhës.
Në muajt pasues, Asambleja do të miratonte Kushtetutën e Republikës Popullore të Shqipërisë (mars 1946), e cila e shpallte Partinë si forcën udhëheqëse të shtetit dhe e vendoste pushtetin në duart e një strukture unike qeverisëse.
Në fjalimin e tij, Hoxha e formuloi këtë filozofi me një stil që do ta përsëriste për vite me radhë:
“Populli është burimi i çdo pushteti. Ne do të jemi shërbëtorë të tij, do të punojmë ditë e natë për ta bërë Shqipërinë më të lumtur.”
Në realitet, ky “besnikëri ndaj popullit” do të përkthehej në ndërtimin e një shteti të centralizuar, pa opozitë dhe me kontroll të plotë mbi jetën politike e shoqërore.
🧭 Një moment kthese në historinë moderne
11 janari 1946 mbeti një datë simbolike — fillimi zyrtar i epokës së socializmit në Shqipëri.
Në dekadat që pasuan, kjo datë u përkujtua si “dita e Republikës”, me ceremoni shtetërore, pankarta, dhe botime propagandistike që e ngrinin Hoxhën në kult të udhëheqësit.
Por, përtej ideologjisë, ajo ditë mbetet një pikë kthese e padiskutueshme historike. Ajo përfaqëson kalimin e Shqipërisë nga një sistem tradicional monarkik në një regjim të ri, që do të sundonte për gati gjysmë shekulli.
